„Wygrodzenie ma certyfikat, więc cała maszyna jest zgodna z CE” – to jedno z najczęstszych uproszczeń w projektach automatyki. Dokumentacja producenta komponentu jest ważna, ale nie przenosi automatycznie odpowiedzialności za bezpieczeństwo całego stanowiska.
W praktyce trzeba rozdzielić trzy poziomy: systemy zarządzania producenta, dokumentację konkretnego produktu oraz ocenę zgodności kompletnej maszyny lub linii.
Certyfikaty ISO 9001, 14001 i 45001 dotyczą organizacji
GENMACS posiada aktualne certyfikaty:
- ISO 9001:2015 dla systemu zarządzania jakością,
- ISO 14001:2015 dla systemu zarządzania środowiskowego,
- ISO 45001:2018 dla systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy.
Zakres wskazany w przesłanych certyfikatach obejmuje projektowanie, produkcję i usługi automatyzacji maszyn przemysłowych oraz wyposażenia ochronnego. To wartościowa informacja przy kwalifikowaniu dostawcy. Pokazuje, że organizacja poddała swoje systemy zarządzania ocenie według określonych standardów. Nie oznacza jednak, że każdy pojedynczy panel „ma ISO 9001”, ani że certyfikat systemu zarządzania zastępuje badania i dokumentację produktu.
Norma ISO 14120 nie jest certyfikatem kompletnej celi
ISO 14120:2015 określa ogólne wymagania dotyczące projektowania, budowy i doboru osłon stałych oraz ruchomych chroniących przed zagrożeniami mechanicznymi. Norma zwraca też uwagę na inne zagrożenia, które mogą wpływać na konstrukcję osłony.
Odwołanie do ISO 14120 pomaga oceniać panel, mocowanie, sztywność, trwałość, możliwość obejścia i inne cechy osłony. Nie odpowiada jednak samoistnie na wszystkie pytania dotyczące konkretnej maszyny:
- jak daleko osłona stoi od ruchomego elementu,
- czy przez siatkę można dosięgnąć do zagrożenia,
- czy detal może zostać wyrzucony poza strefę,
- jak zachowują się drzwi i ich blokada,
- czy czas zatrzymania pozwala na bezpieczne odblokowanie,
- czy człowiek może pozostać wewnątrz,
- jak zabezpieczono przenośniki i otwory technologiczne.
Odpowiedź daje dopiero projekt kompletnego środka ochronnego w konkretnej aplikacji.
Kto odpowiada za zgodność całej maszyny?
Producent maszyny lub podmiot integrujący kilka urządzeń w kompletną całość musi przeprowadzić właściwy dla projektu proces oceny zgodności. Obejmuje on między innymi identyfikację zagrożeń, ocenę i redukcję ryzyka, dobór środków ochronnych, zaprojektowanie funkcji bezpieczeństwa, weryfikację, walidację i przygotowanie dokumentacji.
Panel, wyłącznik drzwiowy, sterownik safety i robot mogą mieć własne dokumenty. Bezpieczeństwo stanowiska zależy jednak od tego, jak zostały dobrane, połączone, zamontowane i zaprogramowane.
Przykład jest prosty: certyfikowany panel ustawiony zbyt blisko robota nie zapewni wymaganej odległości. Prawidłowy wyłącznik zamontowany na źle zaprojektowanych drzwiach może być łatwy do obejścia. Dobry skaner z niewłaściwie wyznaczonym polem nie zatrzyma zagrożenia na czas.
Co zmienia Rozporządzenie (UE) 2023/1230?
Rozporządzenie w sprawie maszyn (UE) 2023/1230 ma być stosowane od 20 stycznia 2027 r. i zastąpi reżim Dyrektywy 2006/42/WE zgodnie z przepisami przejściowymi. Nie oznacza to, że deklaracja produktowa z 2018 r. automatycznie potwierdza spełnienie nowych wymagań przez każdą przyszłą instalację.
Przy projekcie oddawanym do użytkowania po dacie rozpoczęcia stosowania rozporządzenia trzeba zweryfikować aktualne obowiązki dla kompletnej maszyny, dokumentację dostawców i przywołane wydania norm. W razie wątpliwości warto uzupełnić dokumentację bezpośrednio u producenta lub autoryzowanego dostawcy.
Jak czytać dokumentację dostawcy – checklista
- Jaki dokładnie produkt i model obejmuje dokument?
- Kto go wystawił i kiedy?
- Jakie przepisy oraz wydania norm przywołano?
- Czy dokument ma warunki lub ograniczenia stosowania?
- Czy konfiguracja zamówiona do projektu odpowiada opisanej konfiguracji?
- Jakie instrukcje montażu, użytkowania i konserwacji trzeba zachować?
- Jak dokument zostanie wykorzystany w dokumentacji kompletnej maszyny?
Podsumowanie
Certyfikaty i deklaracje producenta są ważnym elementem wiarygodności dostawcy oraz dokumentacji technicznej. Nie są jednak skrótem, który zastępuje ocenę ryzyka i ocenę zgodności całej maszyny.
Najbezpieczniejsze sformułowanie brzmi: producent posiada certyfikowane systemy zarządzania, a wskazane modele wygrodzeń mają deklaracje odwołujące się do określonych przepisów i norm. Zgodność kompletnej maszyny ocenia się osobno, w jej rzeczywistej konfiguracji.
Potrzebujesz dokumentacji do konkretnej konfiguracji GENMACS? Skontaktuj się z PowerHUB Automatyka przed zamówieniem. Zweryfikujemy modele paneli, zakres dostępnych deklaracji i dane potrzebne do projektu stanowiska.
